تعمیر و نگهداری ماشین آلات


لزوم كنترل جامع و منسجم بر روي عملكرد ماشين آلات در هر واحد صنعتي، نيازي است كه بدون شك اهميت بسيار زيادي در تحقق اهداف از پيش تعيين شده در هر شركت دارد. همچنين تعدد ماشين‌آلات در خطوط توليد و وابستگي شديد آنها به يكديگر، كنترل عملكرد و برنامه ريزي تعميرات ماشين آلات را به شكل دستي بسيار پيچيده و ناقص مي گرداند. در چنين شرايطي است كه نياز به يك سيستم مكانيزه  جامع نگهداري و تعمير ماشين‌آلات (CMMS) به عنوان جزئي تفكيك ناپذير از سيستم‌هاي يكپارچه مديريت احساس مي‌شود. سيستمي كه توانايي كنترل عملكرد هزاران ماشين را داشته و در كنار برنامه ريزي جامع تعميرات پيشگيرانه (PM)و ثبت سريع تعميرات اضطراري (EM)، با گزارشهاي متنوع بتواند آمار مناسبي از وضعيت تيم تعميرات و نگهداري سازمان به مديريت ارائه دهد.با در اختيار داشتن چنين سيستم مكانيزه، عمليات تعميرات و نگهداري در سازمان هدفمند شده كه خود گامي در جهت بهره‌ وري از امکانات است. از طرفي هشدارهاي به موقع دررابطه با تعمير، تعويض و يا تجهيز ماشين آلات موجب مي‌شود كه توقفات ناخواسته خط توليد به حداقل برسد.شركت نماد ايران با رويكردي جامع به تعميرات و نگهداري، با مكانيزه نمودن تمام فرآيندهاي تعميرات و نگهداري در كنار سرعت عمل و دقت عمل بالايي كه ارمغان سيستم‌هاي مكانيزه‌ است، به دليل ارتباط لحظه‌اي با ساير سيستم‌هاي اين شركت مانند تداركات، توليد، انبار، حقوق و دستمزد و ... امكان تهيه گزارشهاي كنترلي، آماري و مديريتي در هر لحظه تا جزئي‌ترين سطوح را فراهم مي‌آورد.

نگهداری و تعمیرات ( نت ) جیست ؟

اولین گام ، تعریف مبنایی و اساسی از مفهوم نگهداری و تعمیرات است.  با توجه به تصورات و تفسیرهای ناقص و غیر علمی حاکم بر ذهن بسیاری از مدیران و حتی کارشناسان و شاغلان در امر نگهداری و تعمیرات ، اهمیت این تعریف پر رنگتر و حساستر می شود. هر چند که حوزه نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه ، یکی از مهم‌ترین  روش های مطرح  وکاربردی در این شاخه از علم هست اما نمی توان آن را تنها در  این حوزه تصور کرد ،. برخی نیز ، مفهوم و اساس نگهداری را درنوع و یا نحوه اجرای یک یا چند عمل خاص و مقدماتی ، مثل روغنکاری محدود می کنند، گاهی نیز نگهداری و تعمیرات را به عنوان یک واکنش و عمل سریع در یک شرایط بحرانی برای تعمیر دستگاه‌ها معنا می کنند؛  اگر چه سرعت ،یکی از شاخص‌های مهم در این زمینه‌است.اما مسلما تنها شاخص نیست. نگهداری و تعمیرات یک هنر است؛ چرا که پیش از وقوع یک مشکل و همچنین در هنگام وقوع آن، توانایی انتخاب رویکردها و فعالیت‌های مختلف وجود دارد. لذا مدیران، سرپرستان و کارشناسان و مسئولان نگهداری و تعمیرات از نقش پررنگ‌تری نسبت به سایر پارامترهای دیگر حتی «ماهیت مشکل ایجاد شده» برخوردار خواهند بود.

تنها اقدامات اجرایی که توسط مهندسین و عموماً تکنسین های نگهداری و تعمیرات انجام می شود را نگهداری و تعمیرات نمی نامیم. اقدامات فنی که عموماً توسط مهندسین انجام می گیرد نیز به این اقدامات اضافه می شود. پس تا کنون فعالیت های فنی و اجرایی را در تعریف نگهداری و تعمیرات مشاهده کردیم. اما بخش بسیار مهمی که عموماً سازمان ها و شرکت ها آن را در نگهداری و تعمیرات نمی بینند بخش مدیریتی آن است.

فعالیت هایی که در حوزه برنامه ریزی استرانژیک نت، مدیریت منابع انسانی نت و برنامه ریزی نت قرار دارد جزئی از فعالیت های مدیریتی نگهداری و تعمیرات است و در سالهای اخیر به شدت جایگاه خود را باز کرده است.


نگهداری و تعمیرات

نگهداری و تعمیرات چه زمانی از طول عمر تجهیز را در برمیگیرد؟

… during the life cycle of an item …

در تعریف قید شده است که در طی چرخه عمر تجهیز انجام می گیرد. این چرخه عمر تجهیز از زمانی است که تجهیز نصب می گردد تا زمانی که تجهیز اسقاط می شود را در بر می گیرد.

تفاوت این بخش با تعریف مدیریت دارایی ها در این است که در مدیریت دارایی ها از زمانی که احساس نیاز به تجهیز می شود و تحلیل نیازهای کسب و کار انجام می گیرد، زمانی که طراحی انجام شده و وارد چرخه تولید می گردد و در نهایت تجهیز ساخته می شود را نیز شامل می گردد. چرخه مدیریت دارایی ها چرخه ای کامل تر از دوره عمر تجهیز است.

تعمیرات اضطراری (EM)، نت پیشگیرانه (PM)، نت پیشبینانه (PdM)، نت اصلاحی (CM) کدامیک فعالیت های نگهداری و تعمیرات است؟

.. intended to retain it in or restore it to …

فعالیت هایی که منجر به نگهداری تجهیز و یا بازیابی تجهیز شود را فعالیت های نگهداری و تعمیرات می نامیم. نت پیشگیرانه و نت پیشبینانه در حیطه نگهداری تجهیز و تعمیرات اضطراری و اصلاحی در حیطه بازیابی تجهیز است.


نتیجه فعالیت های نگهداری و تعمیرات چه می شود؟

… a state in which it can perform the required function …

پس از اجرای فعالیت های نگهداری و تعمیرات باید کارکردهای تجهیز به حالت مد نظر برگردانده شود. برای این کار برای هر تجهیز باید کارکردهایی که انتظار داریم را شناسایی کنیم و این موضوع چک گردد که آیا تجهیز به سطح کارکردی مد نظر و مورد انتظار رسیده است یا خیر.

در این پست تعریف نگهداری و تعمیرات مطابق استاندارد 13306:2010 بیان گردید و در ادامه آن به تشریح اجزای این تعریف پرداخته شده است.


 

قوانین حاکم بر نگهداری و تعمیرات

نگهداری مدون و برنامه ریزی شده به تجارتی که در آن از سرمایه های موجود، دستگاه ها ، تجهیزات ، ماشین ها و امکانات و زیر ساخت ها در راستای تولید و تامین مشتری استفاده می شوند ارزش می دهد.این برنامه و زمان بندی باعث به حداقل رسیدن اتلاف زمان و منابع و استفاده از آنها در جهت فعال کردن سرمایه های موجود ودر نتیجه افزایش حداکثری تولید ، می شود.

در صنایع کوچک این برنامه ریزی می تواند جزء وظایف بازرسی تعریف شود ویا بخشی از کار روزانه تیم مدیریت تعریف شدو یا یک بازرس مجزا سپرده شود. متاسفانه این برنامه ریزی در شرایطی که زمان محدود  و تراکم کاری زیاد است ، افت شدیدی می کند. که با توقف آن در کوتاهترین زمان ، کار ها به صورت غلط و غیر اصولی اجرا می شوند که در نتیجه برآیند آن افزایش هزینه نگهداری است.

در صنایع بزرگ ، یک نفر مسئول برنامه ریزی و زمان بندی کار هاست. در تشکیلات و مجموعه های اقتصادی و صنعتی بزرگ   برنامه ها و زمان انجام کار ها  طبقه بندی و تقسیم شده اند به نحوی که وظایف هر فرد و زمان انجام هر کار مشخص شده است.

بهتر این است که شما همه چیز را در مورد کاری انجام میدهید بدانید مثلا چرا این کار به این نحو انجام می شود؟ تاریخچه و گزارشات قبلی این کار به چه نکاتی اشاره کرده اند؟ چه کار ها و چه عواملی باعث مشکلات می شوند ودر صورت وقوع یک مشکل چگونه می توان آن را بر طرف کرد مسلماًزمانی که شما در این زمینه مهارت یابید همه چیز آسان می شود اما چیزی که اهمیت دارد انتخاب و اجرای بهترین روش در انجام آن کار می باشد و این امر از طریق یادگیری و اکتساب از دیگران و نوشتهایشان امکان پذیر است.

در یک نگاه ساده متوجه  می شویم که نگهداری و تعمیر دستگاه ها و تجهیزات از خود آنها مهمتر و ارزنده تر است و اعمال آن در سیستم ضروری و اجتناب ناپذیر است و حاصل آن فعالیت مداوم دستگاه ها و سرویس دهی آنها به سیستم هست.

در دنیای رقابتی امروز ،علم نگهداری در مدیریت دستگاه ها و تجهیزات و عمر فعال آنها رشد کرده و به عنوان یک زیر مجموعه الزامی در مدیریت سرمایه ها  تعریف شده است به صورتیکه مدیریت سرمایه های فیزیکی و موجود باعث افزایش عمر و دوره کاربری آنها  ودر نهایت بالاترین سود وبازده ممکن می گردد.  در همین راستا، وجود فاکتورهای شش گانه زیر الزامی است، فاکتور هایی که تنها در گروی اجرای صحیح و علمی نگهداری محقق می شود.

1-کاهش خطر و ریسک ناشی از فعالیت سیستم

2-اجتناب از خرابی دستگاه ها و تجهیزات

3-تامین تجهیزات پایا و ماندگار و با کیفیت

4-کمترین هزینه تولید

5-محدود کردن ضررات و زیان های ناشی از فعالیت دستگاه ها

6- تولید و خروجی حداکثری

همچنین تحقق این فاکتورها منوط به وجود هماهنگی و همکاری نزدیکی بین قسمت های فنی ،عملیات و تعمیر و نگهداری است. واین مستلزم یک رابطه فعال و متعادل مابین این 3 گروه است


 لزوم پیاده سازی سیستم‌های نگهداری وتعمیرات ( نت )

بر اساس آن چه که در بخش قبل تشریح شد، به کارگیری سیستم نگهداری و تعمیراتِ خاصِ یک سازمان، می‌تواند نقش بسیار زیادی را در کاهش قیمت تمام شده محصول نهایی ایفا نماید. اما این تأثیرات تنها محدود به هزینه نبوده و در سرعت ارائه محصول در کل زنجیره تامین، کیفیت محصول، قابلیت اطمینان، چابکی سازمان و عواملی از این دست نیز تأثیرات خاص خود را خواهد داشت که هر یک از آن‌ها محلی از تامل خواهد بود. از این رو می‌توان به نقش مهم و تأثیر گذار استراتژی‌های مختلف نگهداری و تعمیرات بر روی کسب و کار یک بنگاه اقتصادی پی برد.

در صورتی که تمامی فعالیتها و عملیات نگهداری در قالب یک سیستم تعریف شود، موجب فعالیت و کار بی وقفه ماشین آلات  و دستگاه در سیستم با کمترین هزینه مصرفی و تعمیراتی است.

تعمیرات و نگهداری ماشین آلات و دستگاه ها،با توجه به استهلاک و فرسایش مداوم آنها،  بخش عمده ای از هزینه های تولید را در یک مجموعه صنعتی در بر می گیرد .این هزینه، بسته به نوع صنعت، 15 الی 60 درصد هزینه تولید را شامل می شود . حال آنکه  بنا به تحقیقات صورت گرفته  ،یک سوم هزینه های  نگهداری و تعمیرات،مربوط به فعالیت‌های غیر ضروری در حوزه نگهداری و تعمیرات می‌باشد این در حالی است که صنایع آمریکا سالانه حدود ۲۰۰ بیلیون دلار برای نگهداری و تعمیرات تجهیزات خود هزینه می‌نمایند. این بدان معنی است که مدیریت صحیح فرآیند نگهداری و تعمیرات، سالانه، ۶۰ بیلیون دلار صرفه جویی در این حوزه را به همراه خواهد داشت. ژاپنی‌ها با درک اهمیت ویژه‌ای که در مدیریت فرآیند نگهداری و تعمیرات در سیستم‌های تولیدی احساس می‌کردند، اقدام به طراحی سیستم‌های مختلف نگهداری و تعمیرات، از جمله TPM نمودند و آن را به عنوان یکی از زیر سیستم‌های سه گانه تولید ناب به جهان معرفی نمودند.

همان طور که می دانیم ، فرسایش و خرابی قطعات یک ماشین خصوصا قطعات متحرک ، اجتناب ناپذیر است و نیاز به تعمیر و یا تعویض دارند حتی مواد مصرفی مثل روغن ها و یا گریسها پس از مدتی خاصیت اصلی و کاربری خود را از دست داده و احتایج به تعویض دارند و سرویس و تعمیر منظم، موجب حفظ وضعیت ماشین در شرایط کاری و عملیاتی است

انجام عمليات تعميراتي پس از وقوع شكستگي و خرابي در ماشين آلات موجب توقف عمليات توليدي مي گردد.که زيانها و هزینه ناشي از این توقف بمراتب بيشتر از تعمير ماشين آلات مربوطه مي باشد.
در نتیجه ايجاد سيستمي كه بتواند از شكستگي و خرابي ماشين آلات جلوگیری کند لازم و ضروری است. این سیستم علاوه بر افزایش راندمان تولیدی دستگاه، باعث کاهش زیانهای ناشی از توقف کار ، به حداقل ممکن می شود.  اساس این سیستم را می توان حول 3 محور اصلی طراحی نمود : 

1-    بررسی وضعيت اوليه و شرایط محیطی و کاری دستگاه ها

2-     نحوه و کیفیت اجرای عمليات تعميراتي

3-     بررسي كاملي در مورد نظرات كارخانه سازنده دستگاه ها

هدف اصلي از ايجاد يك سيستم صحيح تعميرات و نگهداري عبارتست از :

رفع نواقص و معايب جزئي قبل از نیاز به تعميرات كلي.

جلو گيري از افزایش اثرات عيوب و نواقص و توسعه آن در کل مجموعه.

افزایش طول عمر تجهیزات و در نتیجه صرفه جويي در خريد تجهیزات جديد.

كاهش توقف تولید و جلوگيري از زيانهاي ناشي از وقفه دركار.

 افزایش راندمان و بازده کاری ،متخصصین قسمت نصب و تعميرات

كاهش تعميرات كلي و تكراری و غیر ضرور که باعث صرفه جویی در نیرو کار و سرمایه های انسانی سازمان می گردد.

كاهش درمصرف لوازم يدكي و تقليل هزينه مربوطه.

تشخيص نوع عملكرد ماشين آلات و تعيين هزينه هاي تعميراتي مربوطه به منظور تصميم گيري در مورد تهيه و انتخاب ماشينهاي جديد.

افزايش راندمان توليدي ماشين آلات و كاهش هزينه هاي توليد.